0 تداوم سنت نگارش آثار نورشناسی در رساله مناظر و مرایای قاسم‌علی قاینی Continuance of the Tradition of Optical Writings in Qasim‘Ali Qayinis Manaz?ir wa Maraya https://jihs.ut.ac.ir/article_22385.html 0 رساله مناظر و مرایای قاسم‌علی قاینی از آثار متأخر سنت نگارش آثار نورشناسی نزد مسلمانان است که در سده یازدهم هجری نوشته شده است. قاینی در این رساله ضمن عرضه تعریفی از علم مناظر و آوردن آرای برخی پیشینیان مانند اقلیدس و کِندی، به مسائل عمده آثار نورشناسی مانند بازتاب، شکست نور، ابزارهای سوزاننده، چگونگی تشکیل رنگین‌کمان و هاله، اتاق تاریک و میدان دید آینه‌های مسطح پرداخته است. 1 Qasim‘Ali Qayinis Manaz?ir wa Maraya, that has written in 11th century A.H./18th A.D., is one of the last works in Muslim’s tradition of Optical writings. In this work, Qayini? has defined the scope of ‘Ilm-i- manaz?ir and has referred some predecessor like Euclid and Kindi. Moreover he proceeds popular topics in optical works like reflection and refraction of light, burning tools, rainbow, the moon’s halo, the dark room, and the field of view in flat mirrors. 0 0 مرجان اکبری Marjan Akbari پژوهشکده تاریخ علم Iran mrjakbari@gmail.com Manazeir wa Maraya Optics Qasim‘Ali Qayini

0 هندسه مقدس در طبیعت و معماری ایرانی Sacred Geometry in Nature and Persian Architecture https://jihs.ut.ac.ir/article_22386.html 0 در شکل‌های مختلف موجود در طبیعت نسبت‌های معینی را می‌توان مشاهده کرد. این نسبت‌های هندسی تابع اصول انتزاعی و فراطبیعی با اعتقاد بر مقدس بودن موضوع خود و دارای یک زبان نمادین با ویژگی‌های روحانی دانسته شده‌اند، از این رو آنها را هندسه مقدس نامیده‌اند. تقدس هندسه قسمتی از یک دیدگاه کلی‌تر است که تمدن بشری در دوران باستان را دارای یک منشاء روحانی و عبادی می‌دانسته است. بنا بر این، تاریخ هندسه مقدس به قرن‌ها قبل باز می‌گردد. در جهان سنتی، هندسه از سایر علوم چهارگانه فیثاغورسی، یعنی حساب، موسیقی و نجوم، تفکیک‌ناپذیر بود. معماری که با هندسه پیوندی نزدیک دارد، خالق اماکن مقدس در طول هزاره‌ها بوده است و انسان سعی کرده است به وسیله آن نوعی تجلی آسمانی را برای خود فراهم آورد. معماری ایرانی همیشه بر زیبایی تأکید داشته است و ایرانیان سعی کرده‌اند در ابعاد ساختمان‌ها، تناسب‌هایی را به کار گیرند که بازتاب رابطه‌های کیهانی و نسبت زرین باشند. در این مقاله کوشش شده است تا این روابط در پدیده‌های طبیعی و بناها معرفی و تحلیل شود. 1 Nature displays profound preference for certain specific ratios to design her life-forms. These are geometric relationships that are transcendent and originated from Sacred Geometry. The view that geometry had a ritual origin is a part of a wider view that civilization itself had a ritual origin, and therefore the history of utilization of Sacred Geometry by man goes back to many centuries ago. In the traditional world, geometry was inseparable from the other sciences of the Pythagorean Quadrivium, namely arithmetic (numbers), music and astronomy. Architecture itself has always had a sacred meaning to all traditional civilizations through millennia, by which means man has tried to provide for himself a manifestation of heavens. Persian architecture always emphasised on Beauty, and by means of Sacred Geometry Persians measured the proportions of heaven and reflected them in the dimensions of buildings on the earth. In this paper, we endeavor to analyze these relations in nature and buildings. 0 0 مهرداد حجازی Mehrdad Hejazi دانشگاه اصفهان Iran m.hejazi@eng.ui.ac.ir Aesthetics geometry Golden ratio nature Persian Architecture

0 تقسیم وتر و دستان‌بندی ساز از دیدگاه عبدالقادر مراغی (شرح باب دوم کتاب جامع‌الالحان) Abd al-Qadir Maraghi s Statements Concerning Fretting the String Instruments https://jihs.ut.ac.ir/article_22387.html 0 باب دوم کتابهای جامع‌الالحان، مقاصد‌الالحان و نیز فصل دوم کتاب شرح ادوار، که هر سه از تألیفات ارزشمند عبدالقادر مراغی در موسیقی هستند، به تقسیم وتر و دستان بندی ساز اختصاص دارد. مراغی روش‌های مختلفی را برای تعیین نسبت میان نغمه‌ها بیان می‌‌کند که پایه اصلی آن، نظرات صفی‌الدین ارموی است و در این میان نکات تازه‌ای نیز اضافه کرده است. در این مقاله کوشش شده است که با تکیه بر تصحیح جدیدی از کتاب جامع‌الالحان و مقایسه با دیگر دست‌نویس‌های مراغی، این روش‌ها مطالعه شود. 1 Second chapters of the books, Jami‘ al-alh?an, Maq?s?id al-alh?an and Sharh?-i adwar that are all important compilations dealing with music have written by ‘Abd al-Qadir Maraghi appropriates to fretting the string instruments. Maraghi has mentioned various methods, which are mainly based on S?af? al-Din Urmawi’s views, for determining the ratio between the notes, yet he has also contributed several novel points himself. In this paper, attempt has been made to express and analyze Maragh?’s ideas through his own treatises, mainly autographs. 0 0 بابک خضرایی Babak Khazrai بنیاد دایره المعارف اسلامی Iran babak.khazrai2@gmail.com Abd al-Qdir Maraghi dimension note string

0 ترازهای کرجی Karaji’s Levels https://jihs.ut.ac.ir/article_22388.html 0 کرجی در إنباط المیاه الخفیة (استخراج آبهای پنهانی) به معرفی و تشریح ترازهای متداول عصر خود پرداخته است. علاوه بر چهار ترازی که به عنوان ابزارهای موجود بررسی شده‌اند، کرجی دو تراز دیگر، «تراز شاقولی مدرج» و «تراز دوربینی مدرج» را نیز به عنوان ابداعات خود بر آنها افزوده است. در این مقاله پس از معرفی چهار ابزار نخست، این دو تراز با تکیه بر روش کرجی برای مدرج کردن، با شرح بیشتری بررسی خواهند شد و مثال‌هایی از کاربرد آنها خواهد آمد. 1 Karaji has introduced and explained the leveling instruments which were used at that time, in his book Inb?t? al-miah al-khafiyyat (Exploration for hidden water). Added to the four studied leveling instruments, Karaji introduces two more; “scaled vertical level” and “scaled telescopic level” which he mentions as his own inventions. In this paper after presenting these first four, the two levels have been studied emphasizing on Karaji’s calibration method and some examples of their application. 0 0 غلامحسین رحیمی Gholam-Hosseyn Rahimi دانشگاه تربیت مدرس Iran rahimi_gh@modares.ac.ir calibrating Exploration for hidden water guideline Karaji level Surveying

0 عوامل مؤثر در توجه پزشکان اندلسی به داروشناسی Effective Factors in Andalusian Physicians’ Attention to Pharmacology https://jihs.ut.ac.ir/article_22389.html 0 شکوفایی دانش پزشکی مسلمانان در اندلس ازنیمه سده سوم هجری و از روزگارمحمد بن عبدالرحمن اوسط آغاز شد. در این میان داروشناسی به عنوان دانشی وابسته، همگام با پزشکی سیر تکاملی خود را طی ‌کرده است؛ اما توجهات دانشمندان اندلسی به موضوع ادویه یا مفردات پزشکی موجب شد که پزشکان و دانشمندان اندلس توجهی فراوان به داروشناسی نشان دهند تا جایی که داروشناسی به رویکرد غالب پزشکی اندلس تبدیل شد. عواملی چند، هر چند نه با یک میزان اهمیت، به این رویکرد اندلسیان کمک کرده است. دراین مقاله برآنیم که به بررسی عوامل مؤثر در ایجاد این رویکرد غالب در پزشکی اندلس بپردازیم. 1 Development of Medicine science of Muslim who lived in Andalusia began from half of 3rd century A.H. /9th A.D., from the days of Muh?ammad ibn ‘Abd al-Rah?man awsat?. Pharmacology as dependent science has passed the evolutionary procedure along with medicine, but the Andalusia physicians’ attention to the subject of drugs (mofradat) of medicine caused them to pay more attention to pharmacology to the extent that it became the dominant medical approach. Some of the factors, though not with the same importance, have helped this Andalusian approach. In this article attempt to study of these effective factors in this approach of Andalusian medicine. 0 0 شهره روغنی Shohreh Roghani سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) Iran sh.roghani@samt.ac.ir Andalusia Dioscorides Drug Ibn Jazzar pharmacology

0 ترجمه فارسی زیادات جوهری بر مقاله پنجم اصول اقلیدس A Persian Translation of al-Jawhani’s Additions to 1 Elements Book V https://jihs.ut.ac.ir/article_22390.html 0 در سده سوم هجری/نهم میلادی، برخی شارحین اقلیدس گزاره‌هایی را بیان کردند (که آنها را زیادات می‌نامند) و در آنها مفاهیم یا تکنیک‌های خاصی آمده که از مباحث اقلیدس برمی‌آید. یکی از نخستین [نمونه‌های] زیادات، سه گزاره‌ای است که عباس بن سعید جوهری برای اثبات تعاریف پنجم و هفتم از مقال? پنجم اصول بیان کرده است. نسخه منحصر به فردی از ترجم? فارسی این سه گزاره اخیراً پیدا شده است. در این مقاله، من به معرفی این متن فارسی، ترجمه انگلیسی آن و بررسی ارتباط آن با اصل عربی خواهم پرداخت. 1 During the third/ninth century, several commentators on Euclid’s Elements composed blocks of propositions (called ziyadat) in which they expanded specific concepts or techniques beyond the basic discussions of Euclid. Among the earliest of these ziy?d?t were three propositions created by al-‘Abbas b. Sa‘?d al-Jawhar? in an attempt to demonstrate the validity of Euclid’s definitions V, 5 and V, 7. A unique manuscript of a Persian translation of these propositions has recently been discovered. In this paper, I introduce this Persian text, offer an English translation, and discuss the relationship between the Persian and Arabic versions. 0 0 گرگ د‌یونگ Gregg De Young دانشگاه آمریکایی قاهره Iran gdeyoung2@aucegypt.edu Euclid Jawhari Proportion

0 پیشرفت فناوری شیمیایی در اروپا و آمریکا طی سده بیستم میلادی Development of Chemical Technology in Europe and America in the 20th Century https://jihs.ut.ac.ir/article_22391.html 0 رشد سریع علوم پایه و تغییرات سریع در شیوه زندگی در سده‌های نوزدهم و بیستم میلادی، امکان و ضرورت کاربرد فناوری‌های جدید در تولید کالاهای مختلف را فراهم آورد. این مقاله به بررسی پیشرفت‌های چشمگیر صنایع شیمیایی در اروپا و آمریکا می‌پردازد. در عین حال به چگونگی این روند در سرزمین چک توجه ویژه‌ای دارد. تأثیر جنگ‌های جهانی اول و دوم بر این روند نیز مورد توجه قرار گرفته است. 1 The rapid progress in basic sciences and the quick changes in the ways of life in the 19th and 20th centuries led to the possibility and necessity of applying new technologies in the production of different materials. This paper deals with the noticeable development of chemical industries in Europe and America in this period. Meanwhile, it focuses on the relevant process in Czech Lands. The impact of the first and the second World Wars on such trends are also considered. 0 0 ایوانا لورنکوا Ivana Lorencova گروه تاریخ علم و تکنولوژی، موز? فناوری پراگ Iran ivana.lorencova@ntm.cz America Chemical technology Czech Europe