2021-05-17T22:10:47Z
https://jihs.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=2228
Journal for the History of Science
JHS
1735-0573
1735-0573
1387
6
2
تداوم سنت نگارش آثار نورشناسی در رساله مناظر و مرایای قاسمعلی قاینی
مرجان
اکبری
رساله مناظر و مرایای قاسمعلی قاینی از آثار متأخر سنت نگارش آثار نورشناسی نزد مسلمانان است که در سده یازدهم هجری نوشته شده است. قاینی در این رساله ضمن عرضه تعریفی از علم مناظر و آوردن آرای برخی پیشینیان مانند اقلیدس و کِندی، به مسائل عمده آثار نورشناسی مانند بازتاب، شکست نور، ابزارهای سوزاننده، چگونگی تشکیل رنگینکمان و هاله، اتاق تاریک و میدان دید آینههای مسطح پرداخته است.
Manazeir wa Maraya
Optics
Qasim‘Ali Qayini
2008
11
21
https://jihs.ut.ac.ir/article_22385_28a88976e3cbbbd14ed67ebda30f6b8d.pdf
Journal for the History of Science
JHS
1735-0573
1735-0573
1387
6
2
هندسه مقدس در طبیعت و معماری ایرانی
مهرداد
حجازی
در شکلهای مختلف موجود در طبیعت نسبتهای معینی را میتوان مشاهده کرد. این نسبتهای هندسی تابع اصول انتزاعی و فراطبیعی با اعتقاد بر مقدس بودن موضوع خود و دارای یک زبان نمادین با ویژگیهای روحانی دانسته شدهاند، از این رو آنها را هندسه مقدس نامیدهاند. تقدس هندسه قسمتی از یک دیدگاه کلیتر است که تمدن بشری در دوران باستان را دارای یک منشاء روحانی و عبادی میدانسته است. بنا بر این، تاریخ هندسه مقدس به قرنها قبل باز میگردد. در جهان سنتی، هندسه از سایر علوم چهارگانه فیثاغورسی، یعنی حساب، موسیقی و نجوم، تفکیکناپذیر بود. معماری که با هندسه پیوندی نزدیک دارد، خالق اماکن مقدس در طول هزارهها بوده است و انسان سعی کرده است به وسیله آن نوعی تجلی آسمانی را برای خود فراهم آورد. معماری ایرانی همیشه بر زیبایی تأکید داشته است و ایرانیان سعی کردهاند در ابعاد ساختمانها، تناسبهایی را به کار گیرند که بازتاب رابطههای کیهانی و نسبت زرین باشند. در این مقاله کوشش شده است تا این روابط در پدیدههای طبیعی و بناها معرفی و تحلیل شود.
Aesthetics
geometry
Golden ratio
nature
Persian Architecture
2008
11
21
https://jihs.ut.ac.ir/article_22386_c35dfed1be8a0b59e68722c10ad89f5b.pdf
Journal for the History of Science
JHS
1735-0573
1735-0573
1387
6
2
تقسیم وتر و دستانبندی ساز از دیدگاه عبدالقادر مراغی
(شرح باب دوم کتاب جامعالالحان)
بابک
خضرایی
باب دوم کتابهای جامعالالحان، مقاصدالالحان و نیز فصل دوم کتاب شرح ادوار، که هر سه از تألیفات ارزشمند عبدالقادر مراغی در موسیقی هستند، به تقسیم وتر و دستان بندی ساز اختصاص دارد. مراغی روشهای مختلفی را برای تعیین نسبت میان نغمهها بیان میکند که پایه اصلی آن، نظرات صفیالدین ارموی است و در این میان نکات تازهای نیز اضافه کرده است. در این مقاله کوشش شده است که با تکیه بر تصحیح جدیدی از کتاب جامعالالحان و مقایسه با دیگر دستنویسهای مراغی، این روشها مطالعه شود.
Abd al-Qdir Maraghi
dimension
note
string
2008
11
21
https://jihs.ut.ac.ir/article_22387_f2f3ffdec8881e8f4ad3cc04fbfac101.pdf
Journal for the History of Science
JHS
1735-0573
1735-0573
1387
6
2
ترازهای کرجی
غلامحسین
رحیمی
کرجی در إنباط المیاه الخفیة (استخراج آبهای پنهانی) به معرفی و تشریح ترازهای متداول عصر خود پرداخته است. علاوه بر چهار ترازی که به عنوان ابزارهای موجود بررسی شدهاند، کرجی دو تراز دیگر، «تراز شاقولی مدرج» و «تراز دوربینی مدرج» را نیز به عنوان ابداعات خود بر آنها افزوده است. در این مقاله پس از معرفی چهار ابزار نخست، این دو تراز با تکیه بر روش کرجی برای مدرج کردن، با شرح بیشتری بررسی خواهند شد و مثالهایی از کاربرد آنها خواهد آمد.
calibrating
Exploration for hidden water
guideline
Karaji
level
Surveying
2008
11
21
https://jihs.ut.ac.ir/article_22388_edb2bd438e629175d3478761a5ac682f.pdf
Journal for the History of Science
JHS
1735-0573
1735-0573
1387
6
2
عوامل مؤثر در توجه پزشکان اندلسی به داروشناسی
شهره
روغنی
شکوفایی دانش پزشکی مسلمانان در اندلس ازنیمه سده سوم هجری و از روزگارمحمد بن عبدالرحمن اوسط آغاز شد. در این میان داروشناسی به عنوان دانشی وابسته، همگام با پزشکی سیر تکاملی خود را طی کرده است؛ اما توجهات دانشمندان اندلسی به موضوع ادویه یا مفردات پزشکی موجب شد که پزشکان و دانشمندان اندلس توجهی فراوان به داروشناسی نشان دهند تا جایی که داروشناسی به رویکرد غالب پزشکی اندلس تبدیل شد. عواملی چند، هر چند نه با یک میزان اهمیت، به این رویکرد اندلسیان کمک کرده است. دراین مقاله برآنیم که به بررسی عوامل مؤثر در ایجاد این رویکرد غالب در پزشکی اندلس بپردازیم.
Andalusia
Dioscorides
Drug
Ibn Jazzar
pharmacology
2008
11
21
https://jihs.ut.ac.ir/article_22389_184c29e8161a85a187ef14330ac64bde.pdf
Journal for the History of Science
JHS
1735-0573
1735-0573
1387
6
2
ترجمه فارسی زیادات جوهری بر مقاله پنجم اصول اقلیدس
گرگ
دیونگ
در سده سوم هجری/نهم میلادی، برخی شارحین اقلیدس گزارههایی را بیان کردند (که آنها را زیادات مینامند) و در آنها مفاهیم یا تکنیکهای خاصی آمده که از مباحث اقلیدس برمیآید. یکی از نخستین [نمونههای] زیادات، سه گزارهای است که عباس بن سعید جوهری برای اثبات تعاریف پنجم و هفتم از مقال? پنجم اصول بیان کرده است. نسخه منحصر به فردی از ترجم? فارسی این سه گزاره اخیراً پیدا شده است. در این مقاله، من به معرفی این متن فارسی، ترجمه انگلیسی آن و بررسی ارتباط آن با اصل عربی خواهم پرداخت.
Euclid
Jawhari
Proportion
2008
11
21
https://jihs.ut.ac.ir/article_22390_1d2bc8dc161554ace2adaa6460207c15.pdf
Journal for the History of Science
JHS
1735-0573
1735-0573
1387
6
2
پیشرفت فناوری شیمیایی در اروپا و آمریکا طی سده بیستم میلادی
ایوانا
لورنکوا
رشد سریع علوم پایه و تغییرات سریع در شیوه زندگی در سدههای نوزدهم و بیستم میلادی، امکان و ضرورت کاربرد فناوریهای جدید در تولید کالاهای مختلف را فراهم آورد. این مقاله به بررسی پیشرفتهای چشمگیر صنایع شیمیایی در اروپا و آمریکا میپردازد. در عین حال به چگونگی این روند در سرزمین چک توجه ویژهای دارد. تأثیر جنگهای جهانی اول و دوم بر این روند نیز مورد توجه قرار گرفته است.
America
Chemical technology
Czech
Europe
2008
11
21
https://jihs.ut.ac.ir/article_22391_8622805829548965a01af2246a87715f.pdf