مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 16 1 2018 08 23 Traditional Methodology and Modern Science روش‌شناسی بومی و علوم جدید 17 36 72844 10.22059/jihs.2019.286032.371499 FA کامران امیرارجمند کتابخانه بخش خاورمیانه دانشگاه مارتین لوتر، هله ویتنبرگ هله، آلمان Journal Article 2019 07 23 The introduction of modern science in the Qajar era is invariably connected to the efforts of Najm al-Dawla. But why modern science did not rise in Iran despite the high development of science in pre-modern times? And why did it not find acceptance in Iran when it was first introduced? In this article the importance of Needham’s question for the historiography of science is briefly discussed as well as some attempts by Western scholarship to answer it. By considering the traditional methodology of science, as expressed by Kātibī Qazwīnī in <em>al-Risala al-Shamsīyya</em> that had been taught in Iran until recently, it will be argued that this methodology was not suitable for developing or embracing modern science, in particular, the Newtonian mechanics. Finally, as an example, some arguments against heliocentric astronomy based on the logic of <em>al-Shamsīyya</em>, and advanced by Muḥammad-Ḥusayn Shahristānī in his <em>Āyāt Bayyināt</em> will be discussed سهم نجم‌الدوله در انتقال و جذب علوم جدید در دورهٔ قاجار بسیار ارزنده است. ولی چرا در ایران علی‌رغم شکوفایی علوم در قرون گذشته رهیافتی به علوم جدید پیدا نشد، و حتی هنگامی که این علوم از خارج به ایران راه یافت نتوانست در ابتدا در ایران ریشه بدواند. اما پاسخ همه جانبه به طرح معمای نیدهام ابعاد وسیعی را در بر می‌گیرد، که از توان یک فرد خارج است. در اینجا در ابتدا به اهمیت طرح این سؤال اشاره می‌شود و به دنبال آن برخی از پاسخ‌هایی که تاریخ‌نگاران علم در غرب به این معما داده‌اند اجمالاً بررسی و ارزیابی می‌شوند. سپس منطق روشن‌شناسی علوم سنتی در ایران به اختصار مورد بررسی قرار می‌گیرد و استدلال می‌شود که با این روش‌شناسی که در کتاب <em>رساله شمسیه</em> تجویز شده است، دستیابی به علم هیئت جدید، که با کشفیات نیوتن تثبیت و مقبولیت عام یافت، متصور نبود. در خاتمه برای تأیید این استدلال به نظریۀ یکی از علمای عصر قاجار به نام محمد حسین شهرستانی در کتاب <em>آیات بینات</em> مراجعه می‌شود. https://jihs.ut.ac.ir/article_72844_79acdef3b58b8a70df3800cc7261f05c.pdf