مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 16 1 2018 08 23 Imamate Shiite Ulama and the Modern Astronomy in Qajar Period علمای امامیه و نجوم جدید در ایران عصر قاجار 65 93 72849 10.22059/jihs.2019.288941.371519 FA امیرمحمد گمینی عضو هیئت علمی دانشکده الهیات دانشگاه تهران Journal Article 2019 09 14 <span>Contrary to the current cliché concerning the opposition of the Imamate Shiite Ulama to the modern astronomy in the Qajar period, there is no evidence showing their literal or explicit objection of the modern astronomy based on Islamic doctrines, as one finds in the story of Galileo and Catholic Church. Although only for two oppositions we have evidence: Mahdī Narāqī and Muḥammad-Ḥusayn Shahristānī, their opposition were not because of their religious ideas, but for their traditional learnings of the Ptolemaic astronomy and Aristotelian philosophy. Ulama did not extract a cosmology according to the Ptolemaic astronomy from Quranic verses and hadiths. Ulama even did not believe in the astrology and thus did not advocate Ptolemaic astronomy because of astrology. Accordingly they had no religious motivation to defend Ptolemaic astronomy against the modern astronomy. They were not the pretenders of a cosmology, thus they did not see the modern astronomy as their rival. Finally, Hibat al-Dīn Shahristānī in his <em>al-Islām wa al-Hayʾa</em> not only was not against the modern astronomy but also he believed that they admit the holy Quran and Islamic hadiths</span> بر خلاف کلیشۀ رایج در بارۀ تقابل علمای امامیه با نجوم جدید در عصر قاجار، تا به حال شاهدی از مخالفت صریح و گستردۀ علمای امامیه با نجوم جدید بر اساس آموزه‌های دینی در آن دوران، آن طور که در ماجرای گالیله و کلیسای کاتولیک شاهدش هستیم، یافت نشده است. تنها دو مخالفت از سوی ملا مهدی نراقی و محمدحسین شهرستانی وجود دارد که نه به دلایل دینی بلکه بر اساس دانش سنتی ایشان از نجوم و فلسفۀ طبیعی ارسطویی ابراز شده است. علما به خاطر تطبیق نجوم قدیم بر آیات و روایات مخالف نجوم جدید نبودند. علاوه بر این علما دلبستگی‌ای به تنجیم نداشتند و آن را حرام می‌دانستند و معمولاً وجود احادیث تنجیمی را مؤید تنجیم رایج نمی‌دیدند و در نتیجه به خاطر تنجیم مدافع نجوم قدیم نبودند. بنا بر این انگیزه‌ای برای مخالفت با نجوم جدید نداشتند. علما خود را متولی کیهان‌شناسی نمی‌دانستند، بنا بر این کیهان‌شناسی جدید رقیبی برای ایشان محسوب نمی‌شد تا اینکه هبةالدین شهرستانی کتاب <em>الاسلام والهیئة</em> را نوشت. او در آن کتاب می‌خواست نشان دهد که آیات و روایت نه تنها با نجوم جدید مخالف نیستند، بلکه مؤید آن هستند. https://jihs.ut.ac.ir/article_72849_a724ccf4b6efd16a401d78e3539bd398.pdf