مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 10 2 2012 09 22 A Survey of Islamic Physicians’ Views on Sports بررسی آرای پزشکان تمدن اسلامی در بارۀ ورزش 1 15 50948 FA پروین تقوایی زحمت کش کارشناس ارشد تاریخ فرهنگ و تمدن ملل اسلامی Journal Article 2013 11 03 In Islamic medicine six factors are thought to affect the health of every person and physicians try to maintain and restore health by establishing an equilibrium between them. Sport has always been considered as one the most important among these factors, both for its role in mainting health and treating the diseases. The aim of this paper is to discuss the views of certain Islamic physicians on subjects pertaining to sport. These include the definition of sport, its place in Islamic medicine, its necessity and the convenient time to practice it, as well as the sports prescribed for different groups of people. در طب اسلامی شش امر را در سلامتی هر کس مؤثر دانسته‌اند و پزشکان برای حفظ و بازگرداندن سلامتی به بدن انسان می‌کوشند تا این امور را متعادل نگاه دارند. پزشکان تمدن اسلامی، همواره ورزش را یکی از مهم‌ترینِ این امور، هم برای حفظ تندرستی و هم برای درمان، دانسته‌اند. این مقاله در پی آن است که دیدگاه‌های گروهی از پزشکان مسلمان را در بارۀ مسائل مربوط به ورزش، مانند جایگاه و تعریف آن در طب اسلامی، ضرورت و زمان مناسب برای پرداختن به آن، توصیه‌های ورزشی پزشکان برای افراد مختلف و جز آن، بررسی کند.

https://jihs.ut.ac.ir/article_50948_99ff459ed97a4bad87ff00d6f7e933f6.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 10 2 2012 09 22 Ghāfiqī’s Jāmiʿ and the Science of Botany جامع غافقی و دانش گیاه‌شناسی 17 34 50949 FA سید ماهیار شریعت پناهی استادیار، عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد Journal Article 2013 07 19 Ghāfiqī (6th/12th century) is an Andalusian botanist whose al-Jāmiʿ fī al-Adwiya al-Mufrada is one of the principal pillars of the science of botany in Andalusia and one of the most important sources for knowing and reconstructing the past history of this science. This book ows much to earlier botanical works, especially al-Nabāt of Dīnawarī and al-Qānūn of Ibn Sīnā. In this paper, first the most famous manuscripts of this book introduce are introduced. Then on the basis of the Malik manuscript the things cited by Ghāfiqī from earlier and contemporary works are discussed, and thus the eminent role of this book in preserving the past heritage is underlined. Then the book is analysed on the basis of modern botanical science. Ghāfiqī’s method in botany consists of empirical observation, exact recording of these data and comparing them with each other. By this method, classes, babitats, plant geography and morphology of plants are characterized. Mentioning the names of the plants in Andalusian, Barbar, Greek, Syriac and even Persian is another salient point of this book. غافقی (سدۀ 6ق) گیاه‌شناس اندلسی است و مهم‌ترین اثر او الجامع فی الأدویة المفردة، یکی از اصلی‌ترین پایه‌های دانش گیاه‌شناسی در اندلس و از منابع مهم برای حفظ و احیای میراث گذشتۀ این دانش است. این کتاب از آثار گیاه‌شناسی پیش از خود، به‌ویژه النبات دینوری و قانون ابن سینا، تأثیر بسیاری گرفته است. در این مقاله ابتدا مشهورترین نسخه‌های این کتاب معرفی شده است، سپس بر اساس نسخۀ کتابخانۀ ملک با بررسی ارجاعات متنوع و دقیق آن از متون پیشین و برخی آثار هم‌دوره‌اش، جایگاه برجستۀ این کتاب در حفظ میراث گذشته، مشخص شده است. سپس بر اساس دانش گیاه‌شناسی امروزی متن کتاب را بررسی کرده‌ایم. روش غافقی در دانش گیاه‌شناسی، مشاهدۀ تجربی، ثبت دقیق این اطلاعات و مقایسۀ میان آنهاست. بر اساس این روش، طبقات، زیست‌گاه‌ها و جغرافیای گیاهی و ریخت‌شناسی گیاهان مشخص شده‌اند. بررسی مترادف نام گیاهان در زبان‌های اندلسی، بربری، یونانی، سریانی و حتی فارسی و ادویۀ حیوانی و معدنی از نکات برجستۀ دیگر این کتاب است.

https://jihs.ut.ac.ir/article_50949_723c4131a38dc0a883c0a8dd8f0d09db.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 10 2 2012 09 22 Conics in Mathematical Textbooks of Contemporary Educational System of Iran مخروطات در متون ریاضی نظام آموزشی معاصر ایران 35 63 50950 FA محمود شهیدی کارشناس ارشد تاریخ علم Journal Article 2013 05 04 Conics or the science of conic sections is one of the highest theoretical topics of geometry in Classical Antiquity and the Middle Ages. It was also studied for its practical applications. In this paper, we first present a short history of conics in Antiquity and the Islamic civilization, then we show how this discipline was introduced in Persian textbooks in the Qajar period and a little after, and how, through this transmission, its vocabulary underwent a change. مخروطات یا همان دانش مطالعۀ مقاطع مخروطی از عالی‌ترین مباحث نظری هندسۀ دوران باستان و سده‌های میانه بوده که به خاطر کاربردهای عملی نیز مورد توجه قرار می‌گرفته است. در پژوهش پیشِ رو، پس از اشاره‌ای کوتاه به تاریخچۀ مخروطات در یونان و در تمدن اسلامی، چگونگی راه‌یابی آن به کتاب‌های درسی دورۀ قاجار و کمی پس از آن در ایران، و نیز دگرگونی واژگان این علم در جریان این انتقال، بررسی می‌شود.

https://jihs.ut.ac.ir/article_50950_82bc2683bbbbca6b723e31c3e2ec7f52.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 10 2 2012 09 22 Re-appraisal of the Legacy of Abū al-Wafā Būzjānī in Art and Architecture بازخوانی میراث ابوالوفا بوزجانی در صناعات معماری 65 91 50951 FA جعفر طاهری استادیار، دانشکدۀ معماری، شهرسازی و هنر اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد هادی ندیمی استاد، دانشکدۀ معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی تهران Journal Article 2013 11 03 Abū al-Wafā Būzjānī is one of the top mathematicians in Islamic period. His book on geometrical constructions has been the subject of many discussions and researchers in the fields of history of science, architecture and related crafts. Nevertheless, despite these researchers, its exact contribution to art and architecture has not been identified. The main purpose of this article is to clarify Abū al-Wafā’s heritage in the mathematics of architecture by relying on the historical analysis method (structural similarities). In this paper, after an overview of the formation of practical arithmetic and geometry during century 4 AH/10 AD, Abū al-wafā’s geometric methods and their practicality are compared with artisans and architects’ methods. The findings of the present research reveals that although Abū al-Wafā collected the basic rules of the use of geometry, and especially that of plane geometry, and presented different solutions for problems, his methods did little contribute to geometric designs of artisans and architects. Due to their simpler and more practical methods, the artisans and architects did not use a considerable portion of Būzjānī’s book. It seems that the main heritage of Abū al-Wafā in architecture is his discussion of the arithmetic of buildings. He formulated the preliminaries of practical arithmetic for secretaries, accountants, and financial overseers of buildings. ابوالوفا بوزجانی از ریاضی‌دانان تراز اول دورۀ اسلامی است که کتاب او در بارۀ اعمال هندسی زمینه‌ساز مباحث و تحقیقات بسیاری در حوزه‌های تاریخ علم، معماری و صناعات وابسته بوده است. با وجود این، تاکنون سهم واقعی او در صناعات معماری در سایۀ جایگاه علمی او پنهان و ناشناخته مانده است. هدف این مقاله روشن ساختن میراث ابوالوفا در ریاضیاتِ معماری میان اصحاب و دست‌اندرکاران معماری با تکیه بر روش تحلیل (شباهت‌های ساختاری) تاریخی است. برای این پس از نیم‌نگاهی به زمینه‌های تکوین آثار حساب و هندسۀ عملی او در سدۀ 4ق/10م، روش‌های هندسی ابوالوفا و میزان عملی بودن آنها را با روش‌های معماران و صنعتگران در کنار یکدیگر بررسی تطبیقی کرده‌ایم. یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهند که هرچند ابوالوفا در کتاب اعمال هندسی مبانی هندسۀ عملی - به‌ویژه در هندسۀ مسطحه - را گردآوری، تدقیق کرده و راه‌حل‌های مختلفی را برای مسائل عرضه کرده است، اما روش‌های او نقش چندانی در طراحی هندسی اصحاب معماری نداشته است. زیرا اصحاب صناعات بخش قابل توجهی از مسائل این کتاب را به دلیل وجود روش‌های ساده‌تر و عملی‌تر به کار نبرده‌اند. چنین می‌نماید که میراث اصلی ابوالوفا در معماری، علم حساب ابنیه است، که او مقدمات حساب عملی را برای دبیران، محاسبان و ناظران مالیۀ ساختمانی تدوین نمود.

https://jihs.ut.ac.ir/article_50951_18ab0c302f7a4330d5ad79be2ec7ae57.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 10 2 2012 09 22 Iranian Medicine’s Encounter with the Cholera and Plague Epidemics in Qajar Iran in the 19th Century مواجهۀ طبابت بومی با بیماری‌های وبا و طاعون در ایران دورۀ قاجار 93 126 50952 FA مصطفی کریمخان زند کارشناس ارشد جامعه‌شناسی Journal Article 2013 12 12 Cholera and plague were widespread deadly epidemics and diseases which broke out in the some regions of Iran for several times during the 19th and 20th centuries. Since the early 20th century, the spreading of these diseases ceased due to the introduction of modern sanitary rules and principles, development of public health and the use of some preventive measures. This article discusses the Iranian medicine’s reaction to the cholera and plague outbreaks in the 19th century. The main concern is how the discourse of the Iranian medicine dealt with the problem of cholera and plague when these diseases emerged. The subject is how this kind of knowledge diagnosed these diseases, what nature it assumed for them and what treatments prescribed. This study focuses on the first decades of the emerging of those epidemics before the encounter of Iranian medicine with modern western medicine. وبا و طاعون از جمله همه‌گیر‌های مهلک و ویرانگری بود که بارها در سده‌های سیزدهم و چهاردهم قمری در نقاط مختلف ایران ظهور کرد و تلفات و خسارات فراوانی از خود به‌جای گذاشت. تقریباً از سدۀ چهاردهم بدین سو بود که با رواج اصول و قواعد بهداشتی جدید، گسترش بهداشت عمومی و اقداماتی برای جلوگیری از ورود و سرایت این امراض، رفته رفته ظهور آنها در ایران متوقف شد. موضوع اصلی در این نوشته، بررسی واکنش طبابت بومی ما در بدو ورود این امراض به ایران سدۀ سیزدهم قمری است. مسأله این است که طبابت بومی ما به مثابۀ دانشی که به وقت هجوم این امراض، انتظار پاسخگویی از آن می‌رفت، ماهیت این امراض را چگونه تشخیص می‌داده، چه مشخصه‌هایی برای آنها در نظر می‌گرفته و نهایتاً چه معالجاتی را توصیه می‌کرده است. در نهایت، به پاره‌ای اختلاف نظرات دربارۀ چیستی و تشخیص و علاج این امراض در میان سایر اطبا اشاره خواهد شد.

https://jihs.ut.ac.ir/article_50952_4c88aafdce9e3f23142265769c785828.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 10 2 2012 09 22 Quṭb al-Dīn Shīrāzī’s Medical Work, al-Tuḥfa al-Saʿdīya (Commentary on volume 1 of Ibn Sīnā’s al-Qānūn fī al- Ṭibb) and its Sources اثر قطب‌الدین شیرازی در پزشکی، التحفة السعدیه 1 13 50953 FA تارو میمورا دانشگاه منچستر Journal Article 2013 07 05 Quṭb al-Dīn Shīrāzī wrote several huge works not only on mathematical sciences and philosophy, but also on medicine: a commentary on volume 1 of Ibn Sīnā’s al-Qānūn fī al-Ṭibb entitled al-Tuḥfa al-Saʿdīya in nine volumes. This is not surprising because Quṭb al-Dīn came from a family of physicians and he received medical education in his youth by reading Ibn Sīnā’s Qānūn. This enormous commentary ought to give us comprehensive information about books on medicine and its allied disciplines available to Quṭb al-Dīn. In this article, I will elucidate how he utilized these books when composing such a huge work. Particularly, I will focus on how Quṭb al-Dīn used Ibn Rushd’s medical work in his al-Tuḥfa al-Saʿdīya, and rethink the importance of Ibn Rushd in the East. قطب‌الدین شیرازی علاوه بر آثار مشروحی که هیئت و فلسفه نوشته است اثر مشروحی نیز در پزشکی دارد: ابتحفة السعدیه که شرحی بر مقالۀ اول قانون ابن سینا است و در نه مجلد نوشته شده است. این مطلب چندان دور از انتظار نیست زیرا قطب‌الدین از خانواده‌ای که سابقۀ طبابت داشته‌اند برآمده است و در سال‌های جوانی عمر خود قانون را مطالعه کرده بود. این شرح مطول اطلاعات جامعی در بارۀ آثار مختلف پزشکی دیگری که قطب‌الدین از آنها استفاده می‌کرده است به ما می‌دهد. در این مقاله، من برآنم تا چگونگی استفاده از آثار دیگر را در تدوین این کتاب بزرگ روشن کنم. به‌ویژه بر موضوع استفادۀ قطب‌الدین از اثر پزشکی ابن رشد در التحفة السعدیه و اهمیت ابن رشد نزد دانشمندان سرزمین‌های شرقی خلافت اسلامی تأکید خواهم کرد.

https://jihs.ut.ac.ir/article_50953_78f1649cfb8a5941ad2a439d689c8acd.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 10 2 2012 09 22 English Abstracts چکیده های انگلیسی 14 16 50954 FA Journal Article 2014 07 22 https://jihs.ut.ac.ir/article_50954_39840968eb1345807f1642d0d0a74211.pdf