دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 16 2 2019 01 21 The Historical Significance of the Commentary on Theodosius’ Sphaerica Tradition importance: al-Ḥawāshī al-Bāqirīyyah معنای تاریخی اهمیت سنت شرح نویسی بر اکر تئودوسویس: الحواشی الباقریّة 141 172 73379 10.22059/jihs.2019.281854.371483 FA حسن امینی پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران زینب سیار پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران Journal Article 2019 05 21 Spherics is a branch of ancient and medieval mathematics, which, due to its vast textual corpus, including redactions, commentaries, and scholia, has been constituted as a scientific tradition in the Islamic civilization. This tradition, although as a piece of mathematical knowledge, mainly involves cases in spherical trigonometry, and these cases were often used as a preliminary knowledge for solving astronomical problems. Theodosius Sphaerica and Menelaus Sphaerica are two prominent works in this field which are inherited to Islamic scholars from Greek science. In the Islamic civilization, these two works were translated to Arabic and they were subject to further investigations in the form of marginal notes. In this tradition, Tusi’s redaction of Theodosius Sphaerica has a pivotal role, and after that, the scholia of Mullā Muḥammad Bāqir Yazdi were prevalent among scholars. In this paper, while introducing the various manuscripts of the Yazdi’s scholia treatise, also we try to answer the question of why these marginal notes on a specific mathematical book should have been of such importance علم اکر شاخه‌ای از ریاضی است که به سبب نگارش رسالات، شروح و حواشی مهم در آن به شکل سنتی علمی در تمدن اسلامی درآمده بود. این سنت اگر چه به عنوان دانشی ریاضی عمدتاً شامل قضایایی در مثلثات کروی است اما چنان‌که با مراجعه به دیگر آثار می‌توان دریافت، این قضایا غالباً به عنوان دانشی مقدماتی برای حل مسائل نجومی به کار گرفته می‌شدند. کتاب الاکر از تئودوسیوس و اشکال الکریه از منلائوس دو اثر شاخص در این زمینه در علم یونانی‌اند. در دورۀ علم اسلامی این دو اثر به عربی ترجمه و تحریر و شروح و حواشی متعددی بر آنها نوشته شد. در این میان تحریر کتاب الاکر لثاوذوسیوس از نصیرالدین طوسی و تعلیقات علی اکر ثاوذوسیوس از محمدباقر یزدی بر تحریر مذکور از اهمیت خاصی برخوردارند. در این مقاله ضمن معرفی نسخه‌های این رساله و عرضۀ متن تصحیح شدۀ آن سعی می‌شود تا پاسخی به این سؤال داده شود که چرا باید حاشیه‌ای بر کتابی ریاضی اهمیتی خاص بیابد

https://jihs.ut.ac.ir/article_73379_7bc698c08047bc318c0f6bf50d3c0409.pdf

دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 16 2 2019 01 21 The Ontology of Evolutionary Theory: An Analytic-Historical Approach to Abstract Models of Evolution; a Case Study of Cultural Evolution هستی‌شناسی نظریۀ تکامل: رویکردی تحلیلی-تاریخی به مدل‌های انتزاعی تکامل؛ موردکاوی تکامل فرهنگی 173 199 73380 10.22059/jihs.2019.286977.371506 FA حامد بیکران بهشت گروه مطالعات علم، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران Journal Article 2019 08 08 Proponents of the abstract models of evolution believe that there is one model at work at all levels of selection in biology and other evolutionary phenomena in different non-biological areas. If any of the models fit the actual dynamics of the phenomena generally known to be evolutionary, or at least approximate them, then that single model can explain (and even predict) many diverse phenomena in those areas. However, such models have been subject to serious objections. The most important one is their empirical inadequacy. But, some of the critics go so far as to claim that the endeavor to develop an abstract model for evolutionary change is utterly in vain. In this paper, I try to make a case for the claim that although current models of evolution may be empirically inadequate, the whole project of finding an abstract model for evolutionary change is defendable. To show this, I focus on cultural evolution; a case which I consider to be the result of taking the abstract models seriously طرفداران مدل‌های انتزاعی تکامل بر این باورند که مدل واحدی در تغییر تکاملی پدیده‌های گوناگون، چه در سطوح مختلف انتخاب در زیست‌شناسی و چه در پدیده‌های تکاملی مطرح در حوزه‌های دیگر، در کار است. اگر چنین مدل‌هایی در عمل بتوانند بر پدیده‌هایی که نوعاً تکاملی دانسته می‌شوند منطبق شوند یا تقریب خوبی از آنها باشند، آن‌گاه توانسته‌اند طیف گوناگونی از پدیده‌ها را تبیین کرده و احتمالاً در پیش‌بینی برخی پدیده‌ها ایفای نقش کنند. اما بر این مدل‌ها انتقادات مهمی وارد شده است. مهم‌ترین انتقاد هم، عدم کفایت تجربی این مدل‌ها است که به درجات مختلف در آنها نشان داده شده است. اما برخی در انتقاد از این مدل‌ها تا آنجا پیش رفته‌اند که تلاش برای به دست دادن مدل انتزاعی تکامل را یکسره بیهوده و ناموجه دانسته‌اند. در این مقاله، با بررسی اجمالی سه گونه مدل انتزاعی تکامل تلاش می‌شود تا نشان داده شود که هرچند ممکن است مدل‌های موجود مبتلا به عدم کفایت تجربی باشند، کل پروژۀ ارایۀ مدل واحد تکاملی قابل دفاع است. برای نشان دادن این مطلب، تکامل فرهنگی به عنوان یکی از دستاوردهای توجه به مدل انتزاعی تکامل، به عنوان مورد مطالعاتی بررسی می‌شود

https://jihs.ut.ac.ir/article_73380_4ee6f0185c7d22e1825717c126fe0107.pdf

دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 16 2 2019 01 21 The Essence of Angles; Chronicle and Critical Edition of Shams al-Dīn Muḥammad al-Khafrī's Treatise on Angle ماهیت زاویه؛ زمینۀ تاریخی و تصحیح «رسالة فی الزاویة» اثر شمس‌الدین محمد خفری 201 216 73381 10.22059/jihs.2019.276024.371505 FA سید احسان حسینی پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران Journal Article 2019 07 27 Angles accept equality and non-equality and can be divided. So, we should catagorize them in quantities. On the other hand, due to Euclid’s definition of plane angle that Angle belongs to the category of relations. Then again, angle predicate flection of plane or solid. Therefore, it should be categorized as a quality. Also, the problem arising from the proposition III/16, complicated the essence of angles. In this article, we are going to study the opinions about the essence of angles and criticize them and introduce an essay of al-Khafrī on the angle with providing a critical edition and commentaries on it زاویه منقسم می‌شود و برابری و نابرابری را می‌پذیرد. بنا بر این باید آن را کمیت دانست. از طرفی از تعریف اقلیدس از زاویه، چنین برمی‌آید که باید آن را ذیل مقولۀ مضاف طبقه‌بندی کرد. هم‌چنین زاویه، قابل اطلاق بر خمیدگی عارض بر سطح است. از این جهت، باید آن را کیفیت دانست. اشکال ناشی از قضیۀ شانزدهم مقالۀ سوم اصول اقلیدس نیز مانع دیگری در راه ارائه تعریف برای زاویه است. در این مقاله ضمن ارائۀ انواع دیدگاه‌ها در مورد ماهیت زاویه در دورۀ اسلامی و پیش از آن و نقد آنها، به تصحیح و شرح رساله‌ای از شمس‌الدین محمد خفری در این باره پرداخته‌ایم

https://jihs.ut.ac.ir/article_73381_df421ae3ec64fbbea78cebd3fa9d4a3a.pdf

دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 16 2 2019 01 21 Reflection on the Principle of Identity of Indiscernibles Based on Muller's defense تأملی بر اصل اینهمانی تمایزناپذیرها بر اساس دفاع مولر 217 230 73382 10.22059/jihs.2019.283396.371489 FA وحیده صادقی خرّم دشتی فارغ التحصیل کارشناسی ارشد فلسفه علم، دانشگاه صنعتی امیرکبیر 0000-0002-0806-6114 Journal Article 2019 06 12 The Principle of Identity of Indiscernibles (PIIs) was first proposed by Leibniz. In this principle, he argued when two objects can be considered Indiscernible, and when two objects can be considered discernible. This principle, that is known as one of the most widely used and discussed principles in mathematics, physics, philosophy, and metaphysics, is increasingly applied when the modern physics and metaphysics deal with quantum particles, giving rise to an under-determination that has been studied from different approaches by different philosophers. Relying on some examples such as Kant’s water Drop, and black’s Spheres, some tried to reject this principle. The present study was an attempt to investigate the Principle of Identity of Indiscernibles based on Muller's defense (an article published in 2015). In his paper, Muller draws on some examples to define and formulate his arguments. In the present study, the Black’s Spheres is studied, and attempts are made to determine whether Muller's argument is defendable, and introduce the points that need to be taken into account about this example اصل اینهمانی تمایزناپذیرها (PII) نخستین بار توسط لایب‌نیتس مطرح شد، مبنی بر اینکه چه هنگام می‌توان دو شئ را اینهمان و بالعکس چه هنگام دو شئ را می‌توان متمایز نامید. این اصل که در ریاضیات، فیزیک، فلسفه و متافیزیک یکی از اصول بسیار پرکاربرد و مورد بحث است، در مواجهۀ فیزیک مدرن و متافیزیک در برخورد با ذرات کوانتومی بیش از پیش به آن توجه شد و موجب طرح یک تعین ناقص شد. فلاسفه با رویکردهای مختلف این مسأله را بررسی کردند، از جمله برخی با تمسک جستن به مثال‌هایی نظیر قطرۀ آب کانت، کرۀ بلک و .. درصدد مردود کردن آن برآمدند. آنچه در این نوشتار بدان می‌پردازیم، بررسی اصل اینهمانی تمایزناپذیرها بر اساس دفاع مولر است که آن را در مقاله‌ای در سال 2015 منتشر کرده است. وی در این مقاله گام‌های استدلال خود را با شرح و بررسی چند نمونه از این مثال‌ها تعریف و تبیین می‌کند که ما در اینجا مثال کرۀ بلک را مطالعه می‌کنیم و در نهایت خواهیم گفت که آیا استدلال مولر قابل دفاع است یا لازم است نکاتی را در بارۀ آن در نظر بگیریم.

https://jihs.ut.ac.ir/article_73382_01d325aa5c9dc2e4caf7190910912752.pdf

دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 16 2 2019 01 21 The Problem of Secondary Qualities in Ibn Sina’s Philosophy مسألۀ کیفیات ثانویه در فلسفۀ ابن سینا 231 246 73383 10.22059/jihs.2019.281553.371481 FA امیر مازیار دانشگاه هنر Journal Article 2019 05 18 The secondary qualities and their distinction with primary qualities were an important issue in early modern philosophy and science history, but discussions on them was not unprecedented.in ancient philosophy, some philosophers also denied their external existence. In Islamic philosophy, Ibn Sīnā in his natural philosophy addressed these qualities under the title of sensory qualities. Ibn Sīnā s judgment about their external existence is not the same. In this article, I describe his position about the existence of sensory qualities کیفیات ثانویۀ اشیاء و تمایزشان با کیفیات به‌اصطلاح اولیه از مباحث مهم و برجستۀ در صدر تاریخ فلسفه و علم‌شناسی جدید بوده است . صورت‌بندی‌های اولیه و جدی و تأثیرگذار این کیفیات با نام گالیله و لاک پیوند خورده است.اما توجه به ویژگی خاص این نوع کیفیات اشیاء در تاریخ فکر و فلسفه بی‌سابقه نبوده است و ریشه‌های آن را در مباحث فیلسوفان یونانی و متفکران قرون وسطی نیز می‌توان دید.ابن سینا از جمله فیلسوفانی است که در ذیل بحث از کیفیات محسوسۀ اشیاء در طبیعیات و علم النفس به این موضوع وارد شده است.ابن سینا نیز بر دشواری اثبات وجود عینی این کیفیات در اشیاء صحه می‌گذارد و گزارشی از سابقۀ این بحث در میان متفکران یونانی به‌دست می‌دهد. سپس به تفصیل و جداگانه به کیفیات محسوسۀ مربوط به هر کدام از حواس پنج گانه می‌پردازد و در بارۀ نحوۀ وجود این کیفیات در خارج بحث می‌کند. داوری ابن سینا در بارۀ وجود عینی این کیفیات یکسان نیست و احکام متفاوتی در بارۀ کیفیات ادراکی مربوط به سامعه و باصره و لامسه و ذائقه و شامه دارد. در این مقاله به مسألۀ کیفیات ثانویه در فلسفۀ ابن سینا و رأی او در باب وجود عینی یا ذهنی این کیفیات بر حسب قوای گوناگون حسی پرداخته می‌شود.

https://jihs.ut.ac.ir/article_73383_5c3b58ad975422b0052fb816d0c49379.pdf

دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 16 2 2019 01 21 Is “one second per second” a Plausible Answer to the Question of “how fast does time pass? ”: A Reply to Bradford Skow آیا «یک ثانیه بر ثانیه» پاسخ مناسبی به پرسش از آهنگ گذر زمان است؟ پاسخی به برادفورد اسکو 247 257 73384 10.22059/jihs.2019.281812.371482 FA محمد ابراهیم مقصودی گروه فلسفه علم، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران Journal Article 2019 05 21 Contrary to Skow’s point of view, I will argue that “one second per second” is not a plausible answer to the question of “how fast does time pass? ”. In the first part, I argue that the interpretation that Skow offered in order that one can show in which the second premise of “the rate of passage argument” is false, is not a different interpretation in such a way that he claimed. I will show that either two interpretations he mentioned are identical or even though they are different from each other, in each case “one second per second” is one second divided by one second. So all of the premises of the argument are true in each interpretation, and then the argument is sound. In the second part, I introduce a new argument against the “one second per second” reply. I argue that this reply has nothing to say about the real world in the sense that the rate of the passage of time would be one second per second even though time actually does not pass because this answer is a tautology. So believers in objective becoming, including Skow, should find another reply to the question concerning the rate of the passage of time استدلال خواهم کرد که بر خلاف موضع‌گیری اسکو به نفع پاسخ «یک ثانیه بر ثانیه»، این پاسخ در واقع پاسخ مناسبی به پرسش از آهنگ گذر زمان نیست. در بخش اول استدلال خواهم کرد که تعبیر ارائه شده توسط او، در واقع یک تعبیر متمایز از جهتی که مد نظر دارد نیست: یا دو تعبیری که ساخته است متمایز نیستند یا اگر دو تعبیر متمایز باشند، در هر دو یک ثانیه بر ثانیه عبارت است از یک ثانیه تقسیم بر یک ثانیه و لذا مقدمات استدلال علیه «یک ثانیه بر ثانیه» بودن آهنگ گذر زمان، که او قصد رد کردن آن را دارد، در هر دو تعبیر صادق‌اند و استدلال در هر دو تعبیر صحیح است. در بخش دوم استدلال خواهم کردم که یک بودن مقدار آهنگ گذر زمان منجر به استدلال جدیدی علیه مناسب بودن پاسخ «یک ثانیه بر ثانیه» می‌شود. بحث خواهم کرد که پاسخ «یک ثانیه بر ثانیه» در پرسش از آهنگ گذر زمان چیزی در مورد عالم خارج نمی‌گوید. حتی اگر زمان واقعاً نگذرد نیز می‌توان آهنگ گذر یک ثانیه بر ثانیه را به آن نسبت داد زیرا این بیان یک اینهمان‌گویی است. بنا بر این مدافع گذر زمان باید به دنبال پاسخ دیگری برای پرسش از آهنگ گذر زمان باشد.

https://jihs.ut.ac.ir/article_73384_5f7b361d22b6e29e9869c6fba679b8d0.pdf

دانشگاه تهران تاریخ علم 1735-0573 16 2 2019 01 21 The Five Arabic Revisions of Autolycus’ On the Moving Sphere (Proposition VII) پنج روایت عربی کتاب «فی الکرة المتحرکة» اوطولوقس (قضیۀ هفتم) 7 71 73385 10.22059/jihs.2019.281965.371485 FA سجاد نیک‌فهم خوب‌روان دانشگاه مک گیل اسامه عشره مؤسسۀ مطالعات اسلامی، دانشگاه مک‌گیل مونترال، کانادا Journal Article 2019 05 24 Autolycus’ On the Moving Sphere is among the earliest Greek mathematical works to reach us and was considered a staple of the middle books, to be studied between the Elements and the Almagest. This was among the many mathematical works translated to Arabic in the 3rd/9th century and it was the subject of several translations, redactions, and recensions. Analyzing the available copies of al-Kura al-mutaḥarrika, five different versions were identified. In this paper, we analyze these five versions, with a focus on the seventh proposition, in order to characterize their relations to each other and to the extant Greek text. کتاب فی الکرة المتحرکة یکی از قدیمی‌ترین آثار موجود ریاضیات یونان باستان است. این اثر که یکی از کتاب‌های متوسطات بود و در فاصلۀ میان اصول اقلیدس و مجسطی بطلمیوس خوانده می‌شد، در قرن سوم هجری به عربی ترجمه شد. علاوه بر این چندین بازنویسی و تحریر از این اثر در دورۀ اسلامی فراهم آمد. ما با بررسی نسخه‌های موجود این اثر پنج روایت مختلف از آن را شناسایی کردیم. در این مقاله، با تمرکز بر قضیۀ هفتم این کتاب، ما به بررسی این پنج روایت می‌پردازیم تا از این طریق ارتباط این روایت‌ها را با یکدیگر و با متن یونانی موجود این اثر روشن کنیم.

https://jihs.ut.ac.ir/article_73385_3c6f0ee3dca294b65251e14c8c9743f4.pdf