باز هم جانورنامه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کتابخانه بخش خاورمیانه دانشگاه مارتین لوتر، هله ویتنبرگ هله، آلمان

چکیده

کتاب جانورنامه نوشتهٔ محمدتقی انصاری کاشانی تا چندی پیش به عنوان تبیین نظریهٔ تکامل داروین معرفی می‌شده است. اخیراً آقای عرفان خسروی در مقاله‌ای تخصصی این باور را به‌درستی رد کرده ولی معتقد است که هیچ‌گونه برداشت تکامل زیستی از کتاب جانورنامه جایز نیست. در این مقاله مهم‌ترین منابع کتاب جانورنامه معرفی می‌شوند و ضمن بررسی محتوای این کتاب در پرتو کشف‌ها و نظریه‌‌های مطرح شده در تاریخ طبیعی و زیست ‌شناسی سده‌های ۱۸ و ۱۹ میلادی استدلال مى‌‌شود، که بر خلاف ادعای خسروی، جانورنامه در بخش بسیار مهم خود که به پیدایش جانداران و تاریخ زیست می‌پردازد، به روند تکاملی جانوران اشاره‌‌های متعدد دارد و می‌‌توان رابطۀ نزدیکی بین مبنای نظری جانورنامه و لامارکیسم دید و نوآوری‌های لامارک و پیروانش را نیز در جانورنامه به‌خوبى مشاهده کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Once agin Jāniwarnāma

نویسنده [English]

  • Kamran Arjomand
Universitäts- und Landesbibliothek, Zweigbibliothek Vorderer Orient Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg
چکیده [English]

Jāniwarnāma, written by Muḥammad Taqī Anṣārī Kāshānī, has been thought to reflect a Darwinian view of natural evolution. In a recent article Erfan Khosravi correctly argues that this attribution is not justifiable. However, he goes further and claims, that Jāniwarnāma does not presents any view of evolution at all. In this article, first the main sources of Jāniwarnāma will be introduced and then by considering its content, it will be argued that in many parts of the book an evolutionary process akin to views of Lamarck and his followers can readily be found

کلیدواژه‌ها [English]

  • Darwin
  • evolution
  • Jāniwarnāma
  • Lamarck؛ Milne-Edwards
آدمیت، فریدون. (۱۳۵۱ش). اندیشهٔ ترقی و حکونت قانونی: عصر سپهسالار. تهران.

امیرارجمند، کامران. (۱۳۹۵ش). «ملاحظاتی در بارۀ کتاب آیات بینات و رویارویی با داروینیسم.» میراث علمی اسلامی، 9(1)، ص35-51.

انصاری کاشانی، محمد تقی. (۱۳۹۰ش). جانورنامه. مطالعات تاریخ پزشکی.

ــــــــــــــــ. (۱۲۸۴ق). تذکرة الأرض ناصری. نسخهٔ خطی شمارۀ 813198 کتابخانۀ ملی.

خسروی، عرفان. (۱۳۹۳ش). «جانورنامه و رفع یک سوء تفاهم تاریخی.» تاریخ علم، 12(2)، ص173-219.

شهرابی، حسین. (۱۳۹۴ش). «جانورنامه: ملاحظاتی زبانی، تاریخی.» شهر کتاب، 1(1)، ص86-87.

منزوی، احمد. (۱۳۸۲ش). فهرستوارهٔ کتاب‌های فارسی. جلد پنجم. تهران.

Appel, Toby A. (1987). The Cuvier-Geoffroy Debate; French Biology in the Decades before Darwin. New York.

Bergson, Henri. (1907). L’évolution créatice. Paris.

Blitz, David. (1992). Emergent Evolution: Qualitative Novelty and the Levels of Reality. Dordrecht.

Biography. (1996). “Henri Milne Edwards.” Journal of Crustacean Biology, vol.16, no.1, pp. 208-213.

Buffon, Georges Louis Leclerc. (1856). مختصری در توصیف احوال بعضی از حیوانات

[Histoire naturell des animaux quadrupeds]. Wien.

ــــــــــــــــ . (1847). Histoire naturelle, générale et particulière, avec la description du Cabinet du Roi, 44 Tomes. Paris

Bowler, Peter J. (1975). “The Changing Meaning of “Evolution”.” Journal of the History of Ideas. vol.36, no.1, pp. 95-114.

ــــــــــــــــ. (1989). Evolution: History of an Idea. Berkeley.

Corsi, Pietro. (1988). The Age of Lamarck: Evolutionary Theories in France 1790-1830. Berkeley.

Darwin, Charles. (1859). On the Origin of Species by Means of Natural Selection. London.

Elliot, Hugh. (1914). “Introduction.” to Lamarck, 1914, pp. i-xvii.

Figuier, Louis. (1864). La terrre avant le déluge. 4th ed. Paris.

Haeckel, Ernst. (1868). Natürliche Schöpfungsgeschichte. Berlin.

Hofbauer, Gottfried. (2015). Die geologische Revolution: wie die Entdeckung der Erdgeschichte unser Denken veränderte. Darmstadt.

Hull, David L. (1965). “The effects of essentialism on taxonomy: Two thousand years of stasis.” The British Journnal for the Philosophy of Science, no.15, pp. 314-326.

Huxley, Thomas Henry. (1863). Evidence as to Man’s Place in Nature. London.

Klemun, Marianne. (2017). “Evolutionskonzepte im Wandel: Debatten in der Zeit vor Darwin.” Streitfall Evolution: eine Kulturgeschichte, Schwarz, Angela (Hg.), pp.32-45.

Lamarck, Jean Baptiste. (1801). Système des animaux sans vertèbres. Paris.

ــــــــــــــــ . (1809). Philosophie Zoologique, 2 Tomes. Paris.

ــــــــــــــــ . (1815-1822). Histoire naturelle des animeaux sans vertèbres. Paris.

ــــــــــــــــ . (1914). Zoological Philosophy, Elliot, Hugh (ed.) London.

Lefèvre, Wolfgang. (1997). “Jean Baptiste Lamarck (1744-1829).” URL= http://pubman.mpdl.mpg.de/pubman/item/escidoc:2273598:1/component/escidoc:2273596/P61.pdf.

ــــــــــــــــ . (2003). “Inheritance of Acquired Characters in Lamarck’s and Geoffroy Saint-Hilaire’s Zoology.” Conference: A Cultural History of Heredity II: 18th and 19th Centuries, pp. 93-107.

Limoges, Camille. (1994). “Milne-Edwards, Darwin, Durkheim and the Division of Labour: A Case Study in Reciprocal Exchanges betwen the Social and the Natural Sciences.” The Natural Sciences and the Social Sciences: Some Critical nd Historical Perspectives, Cohen, I.Bernard (ed.), pp. 317-343.

Meisen, Lydia. (2007). Die Characterisierung der Tiere in Buffons Histoire naturelle. Würtzburg.

Milne-Edwards, Henri. (1841). Zoologie: Cours élémentaire d'histoire naturelle. Paris.

ــــــــــــــــ . (1844). “Considérations sur Quelques Principes relatifs a la Classification Naturelle des Animaux.” in Annales des Science Naturelles, 3me ser. 1, p. 65-99.

ــــــــــــــــ. (1851) Introduction á la zoologie générale. Paris.

ــــــــــــــــ. (1852). Zoologie:Cours élémentaire d'histoire naturelle,sixiéme edition. Paris.

Ospovat, Dov. (1981). The Development of Darwin’s Theory: Natural History, Natural Theology, and Natural Selection, 1835-1859. Cambridge.

Packard, Alpheus S. (1901). Lamarck the Founder of Evolution: His life and Work. London.

Pinto-Correia, Clara. (2007). The Ovary of Eve: Egg and Sperm and Preformation. Chicago.

Maienschein, Jane. (2017). “Epigenesis and Preformationism.” The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.), URL = <https://plato.stanford.edu/archives/spr2017/entries/epigenesis/>.

Shanahan, Timothy. (2004). The Evolution of Darwinism: Selection, Adaptation and Progress in Evolutionary Biology. Cambridge.

Sloan, Phillip R. (1976). “Buffon-Linaeus Controversy.”, ISIS 67, Number 238, pp 356-375.

Stebbins, Robert E. (1988). “France.” The Comparative Reception of Darwinism, Glick, Thomas F. (ed.), pp. 117-167.

Wilkins, John S. (2013). “Essentiaism in Biology.” The Philosophy of Biology, Kampourakis, Kostas (ed.), pp. 395-419.