دارالفنون: نیای پلی‌تکنیکی دانشگاه ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی گروه مطالعات علم و فناوری موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت عتف

چکیده

در روایت غالب بر تاریخ‌نگاری، سیاستگذاری و مدیریت آموزش عالی ایران در دو دهه اخیر از تکامل خطی تاریخی نهاد دانشگاه از دانشگاه نسل اول/ آموزشی/ فرانسوی/ ناپلئونی به نسل دوم/ پژوهشی/ آلمانی/ هومبولتی و نهایتاً نسل سوم/ کارآفرینی/ امریکایی/ استارت‌آپی در ایران و جهان بسیار سخن به میان می‌آید. با اینحال مرور ادبیات نظری موجود در زبان فارسی نشان می‌دهد که تا کنون جز کلیاتی پراکنده، مطالب چندانی درباره چیستی دانشگاه نسل اول یا همان دانشگاه ناپلئونی/ فرانسوی/ آموزشی و تطابق تاریخی آن با دانشگاه فرانسوی نسل اول در ایران یعنی دارالفنون مطرح نشده، و حال آنکه سنگ‌بنای آموزش عالی در ایران و شاکله‌ی اصلی‌ای است که الگوهای دوم و سوم بر آن افزوده شده‌اند. با هدف پر کردن این خلأ فکری-تاریخی، این مقاله در گام اول به معرفی ایده دانشگاه پلی‌تکنیک بعنوان دانشگاه فرانسوی نسل اول در چارچوب دولت انقلابی ناپلئون و گفتمان تکنوکراسی دولتی و نظام سیاست پوزیتیویستی سن سیمون و کنت پرداخته و سپس تأسیس پلی‌تکنیکی دانشگاه در ایران را با بررسی تاریخی جایگاه نهادی دارالفنون در تنظیمات عصر ناصری و حکمرانی در حال نوسازی دولت مورد واکاوی قرار می‌دهد. در انتها استدلال می‌شود که با آنکه نرم‌افزار پلی‌تکنیکی آغازین در فضای تاریخی ایران به فراموشی سپرده شده، به نظر می‌رسد میراث پلی‌تکنیکی دانشگاه نیای دارالفنون هنوز به میزان زیادی در ساختار آموزش عالی ایران حضور دارد.





تکرار:در روایت غالب بر تاریخ‌نگاری، سیاستگذاری و مدیریت آموزش عالی ایران در دو دهه اخیر از تکامل خطی تاریخی نهاد دانشگاه از دانشگاه نسل اول/ آموزشی/ فرانسوی/ ناپلئونی به نسل دوم/ پژوهشی/ آلمانی/ هومبولتی و نهایتاً نسل سوم/ کارآفرینی/ امریکایی/ استارت‌آپی در ایران و جهان بسیار سخن به میان می‌آید. با اینحال مرور ادبیات نظری موجود در زبان فارسی نشان می‌دهد که تا کنون جز کلیاتی پراکنده، مطالب چندانی درباره چیستی دانشگاه نسل اول یا همان دانشگاه ناپلئونی/ فرانسوی/ آموزشی و تطابق تاریخی آن با دانشگاه فرانسوی نسل اول در ایران یعنی دارالفنون مطرح نشده، و حال آنکه سنگ‌بنای آموزش عالی در ایران و شاکله‌ی اصلی‌ای است که الگوهای دوم و سوم بر آن افزوده شده‌اند. با هدف پر کردن این خلأ فکری-تاریخی، این مقاله در گام اول به معرفی ایده دانشگاه پلی‌تکنیک بعنوان دانشگاه فرانسوی نسل اول در چارچوب دولت انقلابی ناپلئون و گفتمان تکنوکراسی دولتی و نظام سیاست پوزیتیویستی سن سیمون و کنت پرداخته و سپس تأسیس پلی‌تکنیکی دانشگاه در ایران را با بررسی تاریخی جایگاه نهادی دارالفنون در تنظیمات عصر ناصری و حکمرانی در حال نوسازی دولت مورد واکاوی قرار می‌دهد. در انتها استدلال می‌شود که با آنکه نرم‌افزار پلی‌تکنیکی آغازین در فضای تاریخی ایران به فراموشی سپرده شده، به نظر می‌رسد میراث پلی‌تکنیکی دانشگاه نیای دارالفنون هنوز به میزان زیادی در ساختار آموزش عالی ایران حضور دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

DarolFonoun: The Polytechnique forefather of Iranian university

نویسنده [English]

  • Mohammad Hossein Badamchi
Institute for Social and Cultural Studies
چکیده [English]

در روایت غالب بر تاریخ‌نگاری، سیاستگذاری و مدیریت آموزش عالی ایران در دو دهه اخیر از تکامل خطی تاریخی نهاد دانشگاه از دانشگاه نسل اول/ آموزشی/ فرانسوی/ ناپلئونی به نسل دوم/ پژوهشی/ آلمانی/ هومبولتی و نهایتاً نسل سوم/ کارآفرینی/ امریکایی/ استارت‌آپی در ایران و جهان بسیار سخن به میان می‌آید. با اینحال مرور ادبیات نظری موجود در زبان فارسی نشان می‌دهد که تا کنون جز کلیاتی پراکنده، مطالب چندانی درباره چیستی دانشگاه نسل اول یا همان دانشگاه ناپلئونی/ فرانسوی/ آموزشی و تطابق تاریخی آن با دانشگاه فرانسوی نسل اول در ایران یعنی دارالفنون مطرح نشده، و حال آنکه سنگ‌بنای آموزش عالی در ایران و شاکله‌ی اصلی‌ای است که الگوهای دوم و سوم بر آن افزوده شده‌اند. با هدف پر کردن این خلأ فکری-تاریخی، این مقاله در گام اول به معرفی ایده دانشگاه پلی‌تکنیک بعنوان دانشگاه فرانسوی نسل اول در چارچوب دولت انقلابی ناپلئون و گفتمان تکنوکراسی دولتی و نظام سیاست پوزیتیویستی سن سیمون و کنت پرداخته و سپس تأسیس پلی‌تکنیکی دانشگاه در ایران را با بررسی تاریخی جایگاه نهادی دارالفنون در تنظیمات عصر ناصری و حکمرانی در حال نوسازی دولت مورد واکاوی قرار می‌دهد. در انتها استدلال می‌شود که با آنکه نرم‌افزار پلی‌تکنیکی آغازین در فضای تاریخی ایران به فراموشی سپرده شده، به نظر می‌رسد میراث پلی‌تکنیکی دانشگاه نیای دارالفنون هنوز به میزان زیادی در ساختار آموزش عالی ایران حضور دارد.


تکرار:
در روایت غالب بر تاریخ‌نگاری، سیاستگذاری و مدیریت آموزش عالی ایران در دو دهه اخیر از تکامل خطی تاریخی نهاد دانشگاه از دانشگاه نسل اول/ آموزشی/ فرانسوی/ ناپلئونی به نسل دوم/ پژوهشی/ آلمانی/ هومبولتی و نهایتاً نسل سوم/ کارآفرینی/ امریکایی/ استارت‌آپی در ایران و جهان بسیار سخن به میان می‌آید. با اینحال مرور ادبیات نظری موجود در زبان فارسی نشان می‌دهد که تا کنون جز کلیاتی پراکنده، مطالب چندانی درباره چیستی دانشگاه نسل اول یا همان دانشگاه ناپلئونی/ فرانسوی/ آموزشی و تطابق تاریخی آن با دانشگاه فرانسوی نسل اول در ایران یعنی دارالفنون مطرح نشده، و حال آنکه سنگ‌بنای آموزش عالی در ایران و شاکله‌ی اصلی‌ای است که الگوهای دوم و سوم بر آن افزوده شده‌اند. با هدف پر کردن این خلأ فکری-تاریخی، این مقاله در گام اول به معرفی ایده دانشگاه پلی‌تکنیک بعنوان دانشگاه فرانسوی نسل اول در چارچوب دولت انقلابی ناپلئون و گفتمان تکنوکراسی دولتی و نظام سیاست پوزیتیویستی سن سیمون و کنت پرداخته و سپس تأسیس پلی‌تکنیکی دانشگاه در ایران را با بررسی تاریخی جایگاه نهادی دارالفنون در تنظیمات عصر ناصری و حکمرانی در حال نوسازی دولت مورد واکاوی قرار می‌دهد. در انتها استدلال می‌شود که با آنکه نرم‌افزار پلی‌تکنیکی آغازین در فضای تاریخی ایران به فراموشی سپرده شده، به نظر می‌رسد میراث پلی‌تکنیکی دانشگاه نیای دارالفنون هنوز به میزان زیادی در ساختار آموزش عالی ایران حضور دارد.

کلیدواژه‌ها [English]

  • DorolFonoun
  • Ecole Polytechnique
  • napoleonian university
  • French Idea of University
  • first generation university